برچسب- ایمنی در آزمایشگاه شیمی پیام نور

ایمنی در آزمایشگاه های شیمی را بدانیم !

ایمنی در آزمایشگاه های شیمی

ایمنی در آزمایشگاه های شیمی را بدانیم ! :

آزمایشگاه های شیمی با وجود خطرهای بالقوه موجود، لزوماً مکان های خطرناکی نیستند، به شرط آن که کارکنان آن برخی نکات ابتدایی را رعایت کنند و رفتاری معقول و هوشیار داشته باشند. در آزمایشگاه شیمی کار هر چه باشد، تعیین سرپرست برای آن الزامی است. البته، رعایت احتیاط و ایمنی، مسئولیت هر شخصی است که در آزمایشگاه کار می کند. در صورتی که در ایمنی آزمایش پیشنهاد شده ای تردید باشد بهتر است به جای این امید که همه چیز درست از آب در خواهد آمد از راهنمایی های فردی با تجربه استفاده شود.

همه کارکنان باید نسبت به کار خود مسئول باشند و از بی خیالی، ندانم کاری و عجله که می تواند به تصادف یا صدمه به خود یا دیگران منجر شود، پرهیز کنند. آنها باید همواره از آنچه در اطرافشان می گذرد و خطرهای ممکنی که چه در ارتباط با کار دیگران و چه در ارتباط با آزمایش های خودشان موجود است، آگاه باشند. حوادث آزمایشگاهی اغلب به آن جهت رخ می دهد که برای به دست آوردن نتیجه بیش از حد عجله می شود. لذا، کارکنان آزمایشگاه باید در مورد کاری که انجام می دهند برخوردی عاقلانه، با احتیاط و منظم داشته باشند. به ویژه تمرکز در کار و حواس پرت نبودن توصیه می شود. به همین طریق حواس پرتی دیگران را نیز باید تذکر داد. در مورد آزمایش ها و عملیات رایج باید توجه داشت که آشنایی زیاد باعث کم شدن احتیاط نشود و با این احساس که «برای من اتفاقی نخواهد افتاد» مبارزه شود.

حفاظت از خود

هیچ کس نباید در آزمایشگاه بدون روپوش بلند اجازه کار داشته باشد. رنگ سفید به دلیل این که چرک و لکه به خوبی روی آن دیده می شود ارجح است. علاوه بر این همه کارکنان، از جمله بازدید کنندگان باید تمام وقت از عینک یا پوشش چشمی ایمنی استفاده کنند. پوشش های چشمی و عینک های خوب و سبکی برای آزمایشگاه موجود است که به منظور محافظت چشم ها و قسمت فوقانی صورت، ارائه می شوند. طرح های مناسبی نیز برای استفاده بر روی عینک های طبی وجود دارند. عینک های طبی ایمنی نیز البته از منابع خاص قابل دسترس اند، ولی گرانترند و برای شخصی که به طور تمام وقت در آزمایشگاه کار می کند، مناسب است. در ضمن عدسی های درون چشمی نیز موجودند که تا حدودی چشم را در مقابل صدمات مکانیکی محافظت می کنند، ولی استفاده از عینک های محافظ الزامی است.

گفتنی است که به هنگام حادثه عینک های ایمنی معمولی در مقابل قطعات پرتاب شده درجات حفاظتی متغیری دارند، اما در مقابل پاشیده شدن مایعات داغ و خورنده و سمی و گازها، محافظت آنها بسیار اندک است. در صورت پاشیده شدن مواد شیمیایی، اولین کمک باید شستشوی کامل چشم ها با آب تمیز باشد. عدسی های درون چشمی مانع از شسته شدن موثر چشم ها می شوند و برداشتن آنها باید زیر نظر پزشک مجرب صورت گیرد. محافظ چشم چسبان یا ترجیحاً نقابی که تمام صورت را بپوشاند در این شرایط از چشم ها به مراتب بهتر محافظت خواهد کرد، در صورتی که آزمایشگاه های شیمی یا عملیاتی که انجام می گیرند احتمال خطر داشته باشند به منظور محافظت بیشتر استفاده از حفاظ ایمنی شدیداً توصیه می شود. در هر حال، تمامی آزمایش هایی که با واکنشگرها یا حلال های سمی همراه هستند باید زیر هود مناسب انجام گیرند و دستکش های پلاستیکی یک بار مصرف باید به دقت بازرسی شوند تا سوراخ نباشد.

رفتار در آزمایشگاه های شیمی

به جز موارد اضطراری، دویدن یا فعالیت بیش از حد شتابزده در آزمایشگاه و اطراف آن و همچنین شوخی کردن و رفتارهای غیر مسئولانه ممنوع است. خوردن، آشامیدن و سیگار کشیدن نیز باید در آزمایشگاه ممنوع باشد. این امر از جذب مواد سمی جلوگیری می کند و در مورد سیگار کشیدن مانع از آتش سوزی می شود.

نظم و نظافت

نظم و ترتیب با نکات کلی ایمنی دیگر، عامل عمده ای در ایمنی آزمایشگاه است؛ آزمایشگاه های شیمی باید همیشه تمیز و مرتب نگه داشته شود. راه های عبور اطراف و میان میزها و نزدیک درهای خروجی نباید با دستگاه ها و وسایل اشغال شده باشد. کفپوش ها باید در شرایطی باشند که مانع از لیز خوردن و افتادن شوند. هرگونه آلودگی زمین یا میزها باید فوراً تمیز شود.

با توجه به میز کار آزمایشگاه، می توان درباره مهارت او نظر داد. میز باید همیشه تمیز و خشک باشد؛ این کار در صورتی که دستمال های خشک و مرطوب همیشه کنار دست باشند، بسیار ساده است. وسایلی که فوراً مورد استفاده نیستند باید هر چه دورتر در قفسه ای که زیر میز است گذاشته شوند؛ در صورتی که لازم باشد آنها روی میز قرار داده شوند، باید به صورتی تمیز و منظم، مرتب شوند. شیشه آلات کثیف باید در ظروف پلاستیکی دور از محل کار گذاشته شوند تا این که یا تمیز شوند یا دور انداخته شوند. زباله های جامد و کاغذ صافی نباید داخل ظرفشویی انداخته شوند.

تمامی شیشه آلات باید به دقت تمیز شوند و در اکثر موارد پیش از به کارگیری در کارهای تهیه ای، در آزمایشگاه خشک شوند. بهتر است عادت شود همه شیشه آلات فوراً پس از استفاده شسته شوند چون عموماً، نوع آلودگی معلوم است. به علاوه، در صورتی که وسایل کثیف مدت قابل توجهی مانده باشند، تمیز کردن آن ها مشکل تر می شود، به ویژه اگر حلال های فرار در این فاصله تبخیر شده باشند.

شایان ذکر است که یک مخلوط پاک کننده کلی برای تمام موارد وجود ندارد. شیمیدان باید با توجه به جنس ماده ای که پاک می کند و مقدار آن، اقدام کند. مثلاً، در صورتی که بدانیم مواد ته ظرف خصلت بازی دارند، محلول رقیق هیدروکلریک اسید یا سولفوریک اسید می تواند آن ها را کاملاً حل کند. به همین صورت، برای بقایای اسیدی، محلول رقیق سدیم هیدروکسید را می توان به کار برد. در این موارد محلول های آبی اسیدی و بازی را از طریق شستشو و با مقدار کافی آب باید خارج کرد.

در صورتی که بدانیم ماده ته نشین شده در حلال های آلی ارزان قیمت حل می شود، باید از آن ها استفاده کرد؛ در چنین مواردی حلال باید در بطری های جمع آوری مناسب ریخته شود و نه در ظرفشویی. مواد سنگین آلوده کننده ای که باقی می مانند باید به طریق مناسب دور ریخته شوند.

وقتی شیشه شور در دسترس باشد، ساده ترین راه برای زدودن مواد ته نشین شده، استفاده از شوینده های خانگی حاوی ساینده است، طوری که شیشه خش نیافتد. پودر شستشو یا مستقیماً داخل ظرف ریخته و با کمی آب مرطوب می شود یا روی یک شیشه شور پاشیده می شود و روی سطح کثیف مالیده می شود؛ سطح شیشه باید آن قدر ساییده شود تا کثافت آن پاک شود. این عمل در صورت لزوم باید تکرار شود. بالاخره، دستگاه باید به خوبی با آب مقطر آبکشی شود. در صورتی که ساییدن با مخلوط آب و پودر شستشو کاملاً رضایت بخش نباشد، می توان پودر را با یک حلال آلی مانند استون خیس کرد.

سه محلول شستشو موجود است که در صورت موفق نبودن روش های بالا می توان آن ها را به کار برد:

1- محلول گرم 15 درصد تری سدیم فسفات که به آن پودری زبر، مانند سنگ جوش اضافه شده باشد؛ این واکنشگر برای زدودن باقیمانده های قیری مناسب نیست.

2- عامل فعال سطحی بسیار کارآمد، دکون 90، که ادعا می شود برای هر گونه تمیزکاری در آزمایشگاه مناسب است. این ماده کاملاً قابل شستشو است، فسفات ندارد، زیست تخریب پذیر و غیر سمی است. به ویژه برای روغن های سیلیکون، گریس ها، باقیمانده بسپاری، قیر و قطران مناسب است.

3- مخلوط پاک کننده «کرومیک اسید». این محلول عمدتاً مخلوط کروم تری اکسید و سولفوریک اسید غلیظ است که قدرت اکسندگی شدید و انحلال پذیری بسیار دارد. روش مناسب تهیه آن به صورت زیر است:

5 گرم سدیم دی کرومات را در 5 میلی لیتر آب در یک بشر 250 می لی لیتری بریزید؛ سپس 100 میلی لیتر سولفوریک اسید غلیظ به آرامی و همراه با هم زدن مداوم به آن اضافه کنید. دما به 70 تا 80 درجه سانتی گراد افزایش می یابد. مخلوط را به حال خود بگذارید تا دمای آن به 40 درجه سانتی گراد برسد، سپس به داخل یک بطری خشک با در شیشه ای منتقل کنید و برچسب واضحی روی آن بچسبانید. پیش از استفاده از مخلوط برای شستشو، ابتدا باید ظرف ها آبکشی شوند تا حد امکان مواد آلی محلول در آب، به ویژه مواد کاهنده از آن ها خارج شود. پس از خارج کردن هر چه بیشتر آب تا حدی که عملی است، مقداری مخلوط پاک کننده وارد ظرف کنید، سطح کثیف را کاملاً با آن خیس نمایید و قسمت عمده مخلوط شستشو را دوباره به بطری بازگردانید. پس از مدت کوتاهی که مایع روی سطح ظرف پخش شد، همراه با تکان دادن، ظرف را کاملاً با آب شیر و سپس با آب مقطر بشویید.

استفاده از روش های فوق همان گونه که توضیح داده شد، برای خارج کردن باقیمانده های زیاد، مطمئن و قابل قبول است؛ هیچ گونه عمل شیمیایی دیگری نباید انجام گیرد، چون امکان انفجار وجود دارد. خارج ساختن نهایی باقیمانده به بهترین وجه با حمام های فراصوت انجام می گیرد. مخزن های مخصوص آزمایشگاه از 7/2 تا 85 لیتر حجم دارند؛ سیال این مخزن ها عموماً دکون 90 است. ظروفی که باقیمانده در آن ها زیاد است، نباید در این حمام ها تمیز شوند چون سیال به سرعت و به مقدار زیاد آلوده می شود و کارایی آن کاهش می یابد. مزیت دیگر این حمام ها قابلیت باز کردن اتصال های شیشه ای است که بر اثر تجزیه آلاینده های شیمیایی به هم چسبیده اند.

پس از شستشو و آبکشی با آب مقطر، دستگاه های شیشه ای کوچک را می توان با گذاشتن در آون با دمای 100 تا 120 درجه سانتی گراد به مدت تقریباً یک ساعت خشک کرد. اما، بسیاری از وسایل آلی بزرگ تر از آن اند که داخل آون خشک شوند و مضاعفاً پس از شستشو اغلب باید زود استفاده شوند؛ در نتیجه روش دیگری برای خشک کردن به کار می رود. در صورتی که وسیله با آب تر شده باشد، باید آب را تا حد امکان خارج کرد و سپس وسیله را با کمی الکل صنعتی یا استون شستشو داد. به منظور صرفه جویی، الکل صنعتی یا استون آبدار را باید در یک بطری برچسب دار جمع آوری کرد تا برای استفاده مجدد از طریق تقطیر، بازیابی شود. پس از شستشو با حلال آلی، خشک شدن به کمک مو خشک کن مخصوص آسان تر انجام می گیرد. این دستگاه یک بادبزن برقی است که هوا را از روزنه های یک صافی می مکد، از یک گرمکن عبور می دهد و از درون لوله هایی به سمت بالا می راند که پایه دستگاه هستند و طوری ساخته شده اند که بالن ها و استوانه های دهانه تنگی را که خشک کردن آن ها با شیوه دیگر مشکل است در خود جای می دهند؛ در انتهای هر لوله نگهدارنده دستگاه تعدادی سوراخ تعبیه شده است که موجب درست پخش شدن هوای داغ می شوند. در صورت نیاز می توان هوای سرد را هم در آن جریان داد.

نگهداری مواد شیمیایی در آزمایشگاه های شیمیایی

مواد شیمیایی هرگز نباید روی میزها یا زیر هود انباشته شوند، بلکه باید همواره به جای خود به روی قفسه هایی محکم بازگردانده شوند؛ مواد شیمیایی ناسازگار باید از هم جدا شوند. ظروف سنگین و بطری های حاوی مواد خطرناک باید هر چه سریع تر به انبار اصلی مطمئن خود که در آنجا نکات ایمنی نگهداری رعایت می شود، بازگردانده شوند. مقررات جدی در مورد مقدار حلال هایی که می توان در یک آزمایشگاه خاص نگاه داشت نیز موجود است. به علاوه، این حلال ها باید در اتاقک ضدآتش فولادی گذاشته شوند و از در اتاقک ها بخار نشت نکند ضمناً به منظور ایمنی بیشتر حلال های آتشگیر و سمی فضای خاص مجهزی برای برداشتن حلال تخصیص داده شود. هر بطری که لازم باشد تا فاصله کوتاهی حمل شود، چه حاوی مواد شیمیایی خطرناک باشد چه بی خطر، باید زیر و گردن آن گرفته شود و هرگز تنها یکی از این دو نقطه گرفته نشود. به منظور حمل به مسافت های طولانی تر، باید از وسیله خاصی که به این منظور فراهم شده است استفاده شود.

هود باید از مواد شیمیایی اضافی و وسایل بی استفاده خالی شود. اگر لازم باشد مقادیری از مواد شیمیایی ضروری که کراراً به کار برده می شوند، در زیر هود انبار شوند، باید تعیین شود که به چه منظور کنار گذاشته شده اند و به درستی قفسه بندی شوند. مواد شیمیایی سرطان زایی که کاربرد آن ها مجاز است، همیشه در انبار اصلی در قفسه هایی مخصوص و آب بندی شده نگهداری شوند؛ برای استفاده از آن ها باید از سرپرست آزمایشگاه اجازه گرفت.

کلیه ظروف (بطری، آمپول، شیشه نمونه و غیره) مواد شیمیایی خریداری شده در بازار دارای برچسبی هستند که محتوای هر کدام را معلوم می کند و علامت خطر،  همراه با خلاصه ای از خطرهای ممکن و ایمنی مربوط به محتوای آن نیز آمده است. جداولی که در آن ها این علایم به طور خلاصه معنی شده باشند، باید در آزمایشگاه در معرض دید باشند.

هنگامی که مواد شیمیایی به ظرف دیگری منتقل می شود، همان علامت خطر باید روی ظرف جدید چسبانده شود. در مورد ظروفی که برچسب هایشان گم شده است،  محتوای آن ها باید به درستی شناسایی و مجدداً برچسب زده شوند؛ در صورتی که هرگونه تردیدی وجود داشته باشد، آن ماده باید به دلیل ایمنی دور ریخته شود. از آنجا که برچسب های با چسب انگمی اغلب خشک شده و می افتند، بد نیست آن ها با نوار چسب شفاف محکم تر شوند. چون بسیاری از مواد شیمیایی به مرور زمان خراب می شوند، بهتر است تاریخ خریداری بطری روی برچسب آن نوشته شود.

شیشه آلات

شیشه آلات باید پیش از استفاده به دقت بررسی شوند و هر کدام که شکسته، لب پریده، ترک دار یا کثیف است حذف شود. ترک های ریز در شیشه آلات به ویژه هنگام استفاده در سیستم های تحت خلا خطرناک اند.

بسیاری از کارهای دستی ساده با شیشه آلات نظیر بریدن میله و لوله شیشه ای، وسیله شیشه ای درست کردن، وارد کردن لوله شیشه ای یا دماسنج به چوب پنبه یا درپوش لاستیکی یا خارج کردن درهای محکم بطری ها، می تواند به بریدگی های جدی منجر گردد. باید دقت شود تا به شیوه ای صحیح انجام گیرد. تمامی وسایل و شیشه آلات تمیز که مورد استفاده نیستند باید جمع آوری شوند و روی میزهای کار انباشته نشوند.

دور ریختن زباله

یکی از مهم ترین جنبه های دشوار مدیریت و کار آزمایشگاهی این کار است. مواد دور ریختنی هرگز نباید در آزمایشگاه انباشته شوند، باید آن ها به طور منظم از محوطه آزمایشگاه در ظروف جمع آوری و خارج گردند و به نحوی مناسب دور ریخته شوند. باید سطل های جداگانه دردار برای شیشه آلات شکسته و مواد آتشگیر مانند کاغذ و پارچه که برای خشک کردن مایعات آتش زا به کار رفته اند، وجود داشته باشد. زباله های جامد بی ضرر باید در سطل ریخته شوند، در حالی که جامدات سمی باید در کیسه های پلاستیکی بسته بندی و در سطل جداگانه ای گذاشته شوند؛ به هر دو سطل باید به دقت برچسب زده شود. حلال های زاید در ظروف مناسب ریخته و با دقت برچسب زده شوند، ولی در مخلوط کردن حلال ها باید احتیاط کرد. حلال های هالوژن دار به ویژه باید دور از سایر حلال ها نگهداری شوند.

اغلب مجتمع های بزرگ آزمایشگاهی طوری سازماندهی شده اند که مواد زایدشان به طریقی مناسب دور ریخته می شود؛ به عنوان مثال، آن ها امکان سوزاندن مقادیری از مواد آلی آتشگیر را دارند. ولی مؤسسات کوچک تر برای این امر باید با مراکز تخصصی قرارداد ببندند. مسئله دور ریختن مقادیر کمی از مواد شیمیایی سمی و خطرناک زاید را کارکنان هر آزمایشگاه می توانند با ابتکار خود حل کنند. رهنموهایی درباره روش های مناسب دور ریختن، مثلاً در فهرست های مواد شیمیایی خالص آلدریچ به طور کامل نوشته شده است. مقررات محلی در ارتباط با ریختن زباله های شیمیایی در فاضلاب عمومی بسیار سختگیرانه است: تحت هیچ عنوانی زباله هایی که روی آن ها کار نشده است و حلال های آلی نامحلول در آب نباید به داخل ظرفشویی ریخته شوند.

کار پس از ساعات اداری

هیچ کس نباید در آزمایشگاه تنها کار کند. آزمایش هایی که در شب نیز باید جریان داشته باشند، بهتر است در اتاق ویژه کار شب انجام شوند. در غیر این صورت احتیاط هایی باید رعایت شوند و به صورت واضح روی دستگاه برچسبی زده شود که نوع واکنش و خطرهای احتمالی روی آن نوشته شده باشد.

راهنماییها باید آن قدر واضح باشند که یک فرد ناشی نیز بتواند آزمایش را در صورت اضطرار قطع کند و برچسب لطفاً دست نزنید، باید کنار هر دستگاهی که قرار است باز یا روشن باشد (مثل آب و برق) گذاشته شود. در اینجا نیز هر مؤسسه آیین نامه های خاص خود را در مورد آزمایش های پس از ساعات کار و شبانه منتشر می کند که باید اکیداً رعایت شوند.

اقدام در مقابل حادثه

هر شخصی که در آزمایشگاه های شیمی کار می کند باید بداند که در خروجی و راه های خروج اضطراری کجا هستند و آیا به سهولت به آن ها دسترسی دارد؟ تمامی کارکنان باید محل کپسول های آتش نشانی، پتوهای ضد آتش و دوش های اضطراری و روش استفاده از آن ها را بدانند. این گونه تجهیزات باید از جانب کارشناسان مرتب بازبینی شوند. کارکنان در ضمن باید از محل کمک های اولیه و نزدیک ترین تلفن باخبر باشند تا در مواقع ضروری از آن ها استفاده کنند؛ شماره تلفن گروه های پزشکی، بیمارستان ها و ماموران آتش نشانی باید کاملاً در معرض دید باشند.

علاوه بر نکات کلی فوق، موسسات صنعتی و پژوهشی و آموزشی به صورت جداگانه آیین نامه هایی درباره تجهیزات خاص خود تنظیم می کنند؛ هر یک از کارکنان باید کاملاً با این آیین نامه ها آشنا باشند.

 

سفیر آزما کیان، شرکت فروش مواد شیمیایی آزمایشگاهی از برترین برند های دنیا

با تشکر مجله دانش شیمی و تیم پایان نامه من

با ما در تماس باشید : 09357007743

ادامه مطلب ...

ایمنی در آزمایشگاه شیمی چگونه باید رعایت شود؟

ایمنی در آزمایشگاه شیمی چگونه باید رعایت شود؟

ایمنی در آزمایشگاه شیمی چگونه باید رعایت شود؟

  • آيا قبل از ترك آزمايشگاه دست هايتان را مي شوييد؟
  • آيا در آزمايشگاه از روپوش مخصوص، ماسک / عينک ايمني، دستكش و كفش و … استفاده مي كنيد؟
  • آيا علائم خطر مناسب و شماره تلفن هاي تماس اضطراري در آزمايشگاه نصب شده است؟
  • آيا همه ظروف آزمايشگاهي موجود در آزمايشگاه شما داراي برچسب ويژه هستند؟ آيا با مفاهيـم برچسب ها آشنا هستيد؟
  • آيا مواد شيميايي موجود در آزمايشگاه شما به روش مناسبي ذخيره و نگهداري مي شوند؟
  • آيا نحوة جابجايي و استفاده صحيح از مواد شيميايي موجود در آزمايشگاه به شما آموزش داده شده است؟
  • آيا در مورد محل نگهداري و استفاده (صحيح) از وسايـل ايمني (دوش، چشم شوي، انواع هود و غيره) در آزمايشـگاه، آموزش هاي لازم را ديده ايد؟
  • آيـا از روشهاي اضطراري در صورت تماس با مواد شيميايـي (خطرناک)، نشت و ريـزش مواد، آتش سوزي يا انفجـار آگاهي داريد؟
  • آيا نحوه تفكيک و دفن مواد شيميايي مورد استفاده (در آزمايشگاه) را مي دانيد؟
  • آيا همة تجهيزات كنترل كننـدة الكتـريكي / مكانيكي (براي مثال هودهاي بخار) سالم هستند؟
  • آيا مي دانيد بعد از پايان ساعات كاري روزانه، چه كسي را (و چگونه) در جريان حضور خود در آزمايشگاه قرار دهيد؟
  • آيا در دوره هـاي آمـوزشي ويـژه آزمايشگاه كه توسـط سرپرست آزمايشگاه (استـاد راهنما) داير مي گردد، شركت مي کنيد؟

آگـاهي

  • از شرايط و فعاليت هاي خطرناک مطلع شويد و نسبت به رفع آن سريعاً اقدام نماييد.
  • تمامي محل هاي ذخيره و نگهداري، يخچال ها و غيره را برچسب مناسب زده و همه مواد شيميايي را در ظروف داراي برچسب مناسب نگهداري كنيد.
    • تاريخ دريافت و بازكردن همه بطري ها را ثبت نماييد.
    • تاريخ انقضاي مواد شيميايي را ثبت نماييد.
    • شرايط نگهداري ويژه را يادداشت كنيد.
  • هنگامي که كه در معرض هر يک مواد خطرناک زير قرار مي گيريد، اقدامات حفاظتي مناسب را انجام دهيد.
    • تركيبات راديواكتيو
    • مواد شيميايي خطرناك زيست محيطي
    • مواد سرطان زا
    • گازهاي فشرده
    • مواد اشتعال زا
    • مواد خورنده
    • مواد سمي
    • مواد واكنش گر
  • به هنگام نگهداري، مواد شيميايي را در گروه هاي سازگار تفكيک كنيد.
  • درباره واكنش هاي بالقوخ تجهيزات و لوازم آزمايشگاهي با مواد شيميايي مورد استفاده يا ذخيره شده در آزمايشگاه كسب آگـاهي كنيد: مثلا آيا مواد اكسيدكننده ها مستقيماً در قفسه هاي چوبي نگهداري مي شوند؟
  • علائم هشدار دهنـده (اخطار) را بـراي خطرات غيرمعمول از قبيـل مـواد قابـل اشتعال، مواد خطرناک زيست محيـطي يا وسائل بخصوص ديگر (در محـل هاي مناسب) نصب كنيد.
  • براي جلوگيري از واكنش هاي شديد، محلول هاي غليظ را به درون محلول هاي رقيـق بريزيد (يعني هميشه اسيد را به آب اضـافه كنيد، نـه آب را بـه اسيد).
  • تجهيزات آزمايشگاهي را صرفاً براي کار ويـژه آن استفاده کنيد.

دستگاه هاي مـورد استفـاده بـراي واكنش هاي خطرناک را بدون حركت دادن آنـها تا وقتي كه واكنش هاي شيميايي بطور كامل تكميـل شود، در جاي مناسب نصب و تثبيت كنيد.

پیشگیری از آتش

  • منابع قابل اشتعال در محوطه آزمايشگاه را شناسايي كنيد (براي مثال، شعله هاي باز، گرما و تجهيزات الكتريكي).
  • عوامل قابل اشتعال را در كمترين مقدار ممكن خريـداري و در محل مناسب ذخيره كنيد.
  • محـلول هاي قابل اشتعال را كه نيـاز به خنک شدن دارنـد در يخچال هاي ضد انفجار نگهداري كنيد.
  • محلول هاي قابل اشتعال را در كابينت ها و يا ظروف ايمن مناسب نگهداري كنيد.
  • عوامل ناسازگار را كنار يكديگر نگهداري نكنيد (مثلاً اسيدها با مواد اشتعال زا).
  • اِترها يا مواد شيميايي هم نـوع را براي مـدت طولاني نگهداري نكنيد، زيرا ممكن است پراكسيدهاي منفجر شونده تشكيل گردند.
  • از سالم بودن كابـل هاي برق اطمينان حاصل كنيد.
  • در صورت بروز آتـش سوزي، از آن محل فاصله بگيريد.
  • محـل، وضعيت و چـگونگي استفاده از كپسول هاي اطفاء حريق را بدانيد.
  • هرگونه شكسته شدن پلمپ ها، آسيب ها، كاهش فشار (آب يا گاز) يا نصب نامناسب تجهيزات و لوازم آزمايشگاهي را گزارش دهيد.
  • براي استفاده به موقع و مناسب، آبپاش اتوماتيـك هشدار دهنده آتش، بايستي هميشه تميز و سالم باشند.
  • مواد شيميايی نبايد در فاصله 50 سانتيمتر پايين تر از سر آبپاش نگهداري شوند

 

حفظ و نگهداری

  • خطرات ايمني را با حفظ و نگهداري محيـط هاي كار در وضعيت مطلوب از بين ببريد.
  • حداقل دو خروجي باز (بدون مانع) در آزمايشگاه تعبيـه شده باشد.
  • حداقل دو راهروي باز (بـدون مانع) به طرف درهاي خروجي آزمايشگاه ايجاد شده باشد.
  • همـواره، مواد و وسايـل غير ضـروري را از روي ميزهاي كار، هـودهاي بخار، كف آزمايشـگاه، راهروها و … بـرداشته و در محل هاي مناسب قرار دهيد.
  • نيـكمت هـا، ميـزهاي كـار و ديـگر سطـوح آزمايشگاهي را پس از هـر بار استفـاده با يك مـاده پـاك كننـده يـا ضـد عفوني كننده تميز نماييد.
  • همـة تجهيـزات بايستي قبـل از استفاده بازرسي شوند.
  • شيشه آلات مورد استفـاده درآزمايشگـاه بايد از جنس بروسيليكات باشند.
  • در صورت استفاده از مواد پاك كننده دي كرومات يا اسيد سولفوريك در آزمايشگاه، دقت كنيد كه پاك كردن فقط محدود به هود بخار باشد، در غير اين صورت كلريدهاي سمي كلرومتيل از محلول كرومات/اسيد سولفوريك آزاد مي شوند.
  • سعی شـود از محـلول هاي پاك كنندة غيركروماتي استفاده شود.
  • در صـورتي كه آزمـايشها ناتمام مانده باشند، يادداشتي حاوي نوع مواد شيميايي مورد استفاده، نام و نام خانوادگي آزمايشگر و شماره تماس او در كنار دستگاههاي مورد استفاده قرار داده شود.
  • كف آزمايشگـاه را در همـة اوقـات خشـك نگهداريد.
  • در صورت ريـزش هرگونه مواد شيميايي يا آب، کف آزمايشگاه را بلافاصـله تميز كرده و با قراردادن علائـم هشـدار، ديگران را نسبت به خطرات بالقوه سُرخوردن آگــاه نماييد.
  • بر روي همة ماشين آلات و تجهيزات تحت تعمير يا تنظيم، بايستي قبـل از آنـکه قابـل استفاده باشند، برچسب هشدار نصب گردد.
  • سيفون هاي كف آزمايشگاه و سينک ها بايستي به طور مرتب تخليه شده و شسته شوند تا از خروج گـازهاي نامطبـوع يا آزاد شدن بوي مواد شيميايي در جلوگيري شود.
  • سيفون هايي كه به طور مرتب مورد استفاده قرار نمي گيرند براي ممانعت از تبخير آب بهتر است با 20-30 ميلي ليتـر روغن معدني پر شوند.
  • همة سيلندرهاي گاز فشرده بايستي به طور محكم با زنجير يا طناب بصورت ثابت بسته شوند.
  • سيلندرهاي خـالي را علامت گذاري كنيد و تمام اقدامـات حفاظتي و ايمني را در مورد آنها همانند سيلندرهاي پر رعايت كنيد.
  • کليه امور خـدمات و نگهداري بايستي توسط پرسنل متخصص و مجاز انجام پذيرد.

اقدامـات اضطـراري

  • در صـورت بروز هرگونه حادثه، با شماره تلفن هاي اضطراري تماس حاصل كنيد.
  • روشهـا و برنامه هاي تخليه اضطراري را فرا گيريد.
  • اسامي و شماره تلفن پرسنل آزمايشگاه و مسئوليني كه مي بايست در صورت بروز حادثه با آنها تماس گرفته شود، در محل مناسبي داخل آزمايشگاه و يا بر پشت درب ورودي آزمايشگاه نصب شده باشد.
  • در صورت نشت يا ريخته شدن مواد سمي، فـرّار يا قابـل اشتعال، (در صورت امکان) تجهيزات ايجاد كننده شعله يا جرقه را بلافاصله خاموش كرده و آزمايشگاه را تخليه كنيد.
  • محل، نحوة استفاده و محدوديت هاي وسايل ايمني (حفاظتي) زير را بدانيد:
    • ايستگاه چشم شوي
    • هود بخار
    • زنگ خطر آتش سوزي
    • جعبه كمک هاي اوليه
    • دوش ايمني
    • تنفسي حفاظتي
    • كپسول/ تجهيزات اطفاء حريق
    • مواد پاک كنندة محلول هاي ريخته
  • پنجره هاي درب ها و آزمايشگاه را هنگام انجام آزمايش ها نپوشانيد تا مشخص باشد كسي نياز به كمك فوري دارد.
  • هرگونه نشت يا ريخته شدن مايعات را بلافاصله پاک نماييد.
  • در صورت بروز نشت يا ريخته شدن محـلول هاي شيميايي در سطح وسيع، با شماره تلفن اضطراري تماس بگيريد.
  • در صورتي كه مواد نشتي يا ريخته شده، افـراد خارج از محوطـه آزمايشگاه را در معرض خـطر يا آسيب قـرار دهـد، مطابـق دستورالعمل هاي استاندارد اضطراري آزمايشگاه عمل نماييد.
  • در صورت بروز آتش سوزي يا انفجار:
    • كنترل خود را از دست ندهيد و خونسردي خود را حفظ کنيد.
    • نزديکترين زنگ خطر آتش سوزي را فعال نماييد.
    • از ساختمان (محل حادثه) خارج شويـد و در يك محل ايمن (دور از خطر) قرار بگيريد.
    • با تلفن هـاي اضطراري جهت گـزارش حالت اضطراري تماس بگيريد

دفـع ضايـعات آزمايشگاهی

  • سعي كنيد ضـايعات آزمايشگاهي را از ابتدا با محـدود كردن مقـادير مـواد خريداري شده به حداقل برسانيد.
  • ضايعات شيميايي را تفكيك كرده و براي دفـن آماده نماييد.
  • همه ضـايعات را با بسته بندي منـاسب دفن كنيد.

چشم ها

  • عينک آزمايشگـاهي بايستي راحت بوده و تمام چشم ها و اطراف صورت را فرا گرفته و در عين حال مانـع از فعاليت و جابجايي محقق نباشد.
  • در صورت نيـاز به پوشش چشمها، نصب علائم مبني بر استفاده از عينک يا ماسک محـافظ چشم و صورت در آزمايشگاه الزامي است.
  • در صورت كار با هر يك از مواد زير، استفاده از عينک يا ماسک مناسب آزمايشگاهي ضروري است:
    • مواد محرک، خورنده ها، يا مواد سوزش آور
    • استفاده از شيشه آلات تحت خلاء يا تحت فشار (افزايش يا كاهش فشار)
    • مواد سرمازا
    • مواد قابل اشتعال
    • مواد راديواكتيو
    • مواد منفجره
    • ليزرها (حفاظت ويژه از ليزرها ضروري است)
    • نور فرابنفش
    • مواد خطرناک زيست محيطي

بدن

  • روپوش ويژه آزمايشگاه براي حفاظت از لباس و پوست بدن در مقـابل مـواد شيميايي يا پخش شونده طراحي شده است.
  • روپوش ويژه آزمايشگاه بايستي هميشه متناسب با اندازه بدن و قد آن بايستي تا زانوي كاربر باشد.

دست ها

  • پرسنل آزمايشگاه همواره بايد دستكش هاي محافظ در داخل آزمايشگاه بپوشد.
  • علاوه بر حفاظت در برابر مـواد شيميايي خطرناک، بعضي از دستكش ها مي توانند بخارات را جذب كرده يا دست ها را در مقابل حرارت (گرما) حفاظت كنند.
  • قبل از استفاده از دستكش ها، از وضعيت و سـالم بودن آنها (سوراخ شدگي، پارگي و …) اطمينان حاصل كنيد.
  • براي درآوردن دستكش ها، ابتـدا از مچ دست شروع كرده و دستكش را به طرف انگشتان بيرون كشيد.
  • بلافاصله پس از درآوردن دستكش ها، دست هاي خود را بشوييد.

پاها

  • هدف از حفاظت از پاها، جلوگيري از آسيب ديدگي در هنگـام تماس با مواد شيميايي خورنده، اشياء سنگين، شـوك الكتريكي (برق گرفتگي در سطوح خيس) و … مي باشد.
  • آسيب پذيرترين قسمت بدن، هنگام ريزش يا سقوط مواد شيميايي خورنده يا اشياء سنگين، پاها هستند.
  • در محيط آزمايشگـاه، كفش هايي توصيـه مي شوند كه به طور كـامل پاها را پوشانده و آنها را كاملاً حفاظت كند.
  • پوشيدن انواع كفش هاي زير در آزمايشگاه ممنوع است:
    • صندل ها و دمپايي
    • کفش هاي ورزشي و فابريک
    • كفش هاي کف چوبي
    • كفش هاي پاشنه بلند

 

گوش ها

  • استفاده از ماسک محافظ گوش در مکان ها و مواقعي که كه سطح صدا بالاتر از 85 دسي بل باشد الزامي است.
  • در مکان هايي كه صداهاي بيش از حد مجاز وجود دارد، حتماً بايستي علائم هشدار دهنده استفاده از ماسک گوش، نصب گردد.
  • انواع محافظ گوش عبارتند از:
    • توپي های گوش: با پوشاندن گوش، حفاظت اوليه را نسبت به ورود صدا ايجاد مي كنند.
    • گوشی محافظ: حفاظت بيشتری را در مقابل صدا ايجاد كرده و استفاده از آنها بسيار راحت تر از توپي هاي گوش مي باشد.
    • پنبه گوش: محافظ هاي ضعيفي در مقابل صدا بوده و استفاده از آنها به هيچ وجه توصيه نمي گردد.

بينی

  • بعضي از روها و فعاليت هاي آزمايشگاهي مي توانند بخارات محرک سمي و مـواد آلوده كننده ايجاد كنند. لذا حفاظت از دستگاه تنفسي در اينگونه شرايط ضرورت پيدا مي كند.
  • پرسنل آزمايشگاه، در صورت احساس تغيير در كيفيت هوا (آزمايشگاه / محيط كار)، بايستي مراتب را فوراً اطلاع رساني کنند.

 

اقدامات ايمنی هنگام كار در آزمايشگاه

ایمنی کار در آزمایشگاه

  • استفاده از آزمايشگاه تنهـا منحصر به افرادي است كه مجاز هستند.
  • ورود اطفال و كودكان به آزمايشگاه اكيداً ممنوع مي باشد.
  • استعمال دخـانيات، خـوردن، آشاميدن، نگهداشتن مواد غذايي، نوشيدني ها، تنباكو و استفاده از مواد آرايشي در آزمايشگاه مطلقاً ممنوع است.
  • استفاده از لنز تماسي چشمي، بدون استفاده از عينک محافظ، در آزمايشگاه توصيه نمي گردد.
  • به هنگام كـار و جابجايي مـواد شيميايي، مواد خطرناک زيست محيطي يا مواد راديوايزوتوپ در محيط آزمايشگاه، از روپوش هاي مخصوص آزمايشگـاه (كه قد آن تا زانوي كاربر باشد) و ماسک هاي چشمي استفاده كنيد.
  • موهاي بلند خود را به هنگام كـار با مـواد شيميايي، مواد خطرناک زيست محيطي، راديوايـزوتوپ ها، يـا جابجايي ماشين آلات و تجهيزات آزمايشگـاهي، (در پشت سر خود) ببنديد.
  • همواره آزمايشگاه و محل كار خود را تميـز نماييد و مـواد شيميايي، بيولوژيكي غيرضروري و تجهيزات بلامصرف را در محل مخصوص خود قرار دهيد.
  • از جا گذاشتن بطري های مخصوص مـواد واكنش گر (پر يا خالي)، در كف آزمايشگاه خودداري كنيد.
  • تنها با مـوادي كار كنيد كه از ميـزان اشتعال پـذيري، واكنش دهي، سميت و نيز روشهاي صحيح جابجايي و ذخيره آنها و اقدامات اضطراري مربوطه آگاهي داريد.
  • خروجي ها و راهروها را در همة مواقع باز (و بدون هرگونه مانع) نگهداريد.
  • تا حد امكان، از كار به تنهايي در محيط آزمايشگاه خودداري كنيد.
  • اگر طبيعت کار شما اقتضاء مي كند كه به تنهايي در آزمايشگاه كار كنيد، بايستي حضور خود را به مسئول آزمايشگاه و يا همكاران ديگر اطلاع دهيد.
  • هرگونه حـوادث و اتفاقات خطرناک را سريعاً به اطلاع سرپرست آزمايشگاه و مسئولين ذيربط برسانيد.

اقدامات لازم قبل از ترک آزمايشگاه

  • ضايعات آزمايشگاهي را شناسايي، بسته بندي و طبق مقررات استاندارد به خارج از محيط آزمايشگاه منتقل كنيد.
  • تجهيزات و وسايل خراب را خاموش و با رعايت مقررات استاندارد از محيط كار (و دسترس ديگران) خارج كنيد.
  • سطوح كاري و کليه تجهيزات مـورد استفاده را ضدعفوني كنيد.
  • به هنگام اتمام كار و ترک آزمايشگاه، تجهيزات و وسايل استفاده نشده را به محل اصلي خود بازگردانيد.
  • روپوش مخصوص آزمايشگاه را در داخل آزمايشگاه قرار دهيد.
  • از خاموش بودن تجهيزات برقي و گازي مورد استفاده اطمينان حاصل نماييد.
  • دست هاي خود را با دقت بشوييد.
  • درب آزمايشگاه را بسته و از قفـل بودن آن اطمينان حاصل نماييد.

 

بازرسی های هفتگي آزمايشگاه

  • چشم شويها
  • وسايل اطفاء حريق
  • جعبة كمك هاي اوليه
  • هود بخار
  • لوله كشي ها و اتصالات تحت فشار
  • محل هاي ذخيره و نگهداري مواد شيميايي

ارزيابي خطرات آزمايشگاهي

  • شيميایی
  • فيزيكي
  • بيولوژیکی
  • ارگونومیکی
  • مكانیکی
  • راديواکتيو
  • الکتریکی

با تشکر ایران مرک و سیگما ایران

لیست مواد شیمیایی به ترتیب حروف الفبا

آمونیاک
اسید استیک
اسید کلریدریک
اسید سولفوریک
اسید نیتریک
اسید فسفریک
متانول
زایلن
استن
کلروفرم
دی کلرومتان
پترولیوم اتر
اتیل استات
تولوئن
فرمالین
آب ژاول
ان هگزان
گلیسیرین
پارافین مایع
پروپانول-2
آگار
آلومینیوم(پودر)
آمونیوم استات
آمونیوم تیوسیانات
آمونیوم نیترات
آمونیوم هپتا مولیبدات
اتر
استرانسیوم کلراید
استرانسیوم نیترات
آنتالان(چسب سیتولوژی)
بافر 4
بافر 7
بافر 9
بنزوئیک اسید
بوریک اسید
پارافین جامد(گرانول)
پتاسیم استات
پتاسیم برومات
پتاسیم بروماید
پتاسیم تیوسیانات
پتاسیم سدیم تارتارات
پتاسیم فلوراید
پتاسیم کلرید
پتاسیم کلرید (سه مولار)
پتاسیم نیترات
پتاسیم هیدروکسید
پتاسیم یدید
پنتا اکسید فسفر
روغن ایمرسیون
روی (پودر)
ساکاروز
سالسیلیک اسید
سدیم تیوسیانات
سدیم سولفات
سدیم فلوراید
سدیم کربنات
سدیم کلراید
سدیم نیترات
سدیم هیدروکسید
سدیم یدید
سرب(پودر)
سولفوکرومیک(محلول)
سولفوسالسیلیک-5
فر(آهن پودر)
فرونیترات(نیترات آهنIII)
کبالت(II)کلراید
کبالت(II)نیترات
کلسیم کربنات
کوآکس
کیت رنگ آمیزی زیل نلسون
کیت رنگ آمیزی گرم
لیتیم کلراید
لیتیم نیترات
مرکوریک اکسید
مرکور(جیوه)
مس(پودر)
مس استات
مس هیدروکسید
معرف آریوکروم بلاک تی
معرف برموکرزول پورپل
معرف برموکرزول گرین
معرف برموتیمول بلو(محلول)
معرف تنتورید
معرف تورنسل
معرف تورنسل(محلول)
معرف پپسین
معرف فنل فتالئین
معرف فنل فتالئین (محلول)
معرف فوشین
معرف فوشین (محلول)
معرف فهلینگ A
معرف فهلینگ B
معرف کارمن
معرف کریستال ویولت
معرف گیمسا
معرف گیمسا (محلول)
معرف لوگل
معرف مالاشیت گرین
معرف متیل اورانژ
معرف متیل اورانژ (محلول)
معرف متیل گرین
معرف متیلن بلو
معرف متیلن بلو (محلول)
معرف متیل رد
نشاسته (قابل حل)
نقره نیترات
نیکل کلراید
هیدروکسیل آمونیوم کلراید
ید

به دلیل ازدیاد مواد شیمیایی ممکن است ماده شیمیایی مورد نیاز شما در لیست بالا قرار نگرفته باشد، می توانید با شماره های شرکت تماس گرفته و محصول خود را استعلام و یا سفارش دهید.

 

 

ایران مرک و سیگما ایران و سفیر آزما کیان

ادامه مطلب ...
error: سفیر آزما کیان برند اول فروش مواد شیمیایی و آزمایشگاهی در ایران : 09357007743 فروش 24 ساعته